वीरगन्ज । सदाझैं सफा युनिफर्म, कापी–किताब बोकेर विद्यालय जाने विद्यार्थीहरु सोमबार भने युनिफर्म मै खेतको हिलोमा रमाईरहेका थिए ।
‘मानो रोपेर मुरी उब्जाउने’ असार १५ को दिन बिहान घामको झुल्कोसँगै बाराको परवानीपुर गाउँपालिका वडा नम्बर ५, नौतन बहुअरीस्थित एउटा गरामा छुट्टै रौनक छाएको थियो।
घामको झुल्कोसँगै बाराको परवानीपुर गाउँपालिका वडा नम्बर ५, नौतन बहुअरीस्थित एउटा गरामा कापी किताब र आधुनिक प्रविधिमा ब्यस्त रहने कलिला हातहरू सोमबार भने मज्जाले हिलोमा डुबेका थिए।
अनुहारमा हिलोको छिट्टा लागे पनि उनीहरूको सामूहिक मुस्कान र जोस निकै लोभलाग्दो देखिन्थ्यो। यो कुनै खेल मैदान थिएन, बरु राष्ट्रिय धान दिवसको अवसरमा गौतम माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थीहरूले प्रत्यक्ष रूपमा धान रोप्ने र माटोसँग जोडिने अवसर पाइरहेका थिए।
महँगो र आधुनिक कक्षाकोठाको चार पर्खालबाट निस्किएर खेतको गरासम्म आइपुग्दा उनीहरूले जीवनकै एउटा सबैभन्दा ठूलो र व्यावहारिक पाठ सिकिरहेका थिए।
राष्ट्रिय धान दिवस २०८३ को पावन अवसर पारेर विद्यालयले आफ्ना विद्यार्थीहरूलाई रैथाने किसान र माटोको सुगन्धसँग प्रत्यक्ष जोड्ने उद्देश्यले यो विशेष रोपाईं कार्यक्रमको आयोजना गरेको हो।
आजको आधुनिक र सहरीकरणतर्फ आकर्षित समाजमा, विशेषगरी निजी विद्यालयमा पढ्ने बालबालिकाहरू हाम्रो आधारभूत जीवनपद्धति र अन्न उब्जाउने प्रक्रियाबाट टाढिँदै गएका छन्।
यही अन्तराललाई मेटाउन विद्यालयले बालबालिकालाई खेतमै पुर्याएर रोपाईंको प्रत्यक्ष अनुभव गराएको विद्यालयका कोअर्डिनेटर सौराज प्रधानले बताए ।
उनका अनुसार यो केवल एक दिने रमाइलो उत्सव मात्र नभएर, विद्यार्थीहरूलाई हाम्रो धर्ती, श्रम र नेपाली संस्कृतिको वास्तविक मूल्य बुझाउने एउटा महत्त्वपूर्ण शैक्षिक कडी हो।
यस कार्यक्रमले विशेषगरी आफ्ना छोराछोरीलाई महँगो निजी विद्यालयमा पढाएर केवल विलासी जागिरमा मात्रै सुरक्षित भविष्य देख्ने आधुनिक अभिभावकहरूका लागि पनि एउटा बलियो वैचारिक सन्देश प्रवाह गरेको छ।
संसारमा जस्तोसुकै प्राविधिक वा औद्योगिक क्रान्ति आए पनि मानव जीवन र सम्पूर्ण समाजको अस्तित्व धान्ने मुख्य मेरुदण्ड कृषि नै हो भन्ने सत्यलाई यसले उजागर गरेको छ।
कृषि प्रधान देश नेपाल भनेर किताबमा मात्रै पढ्ने गरेका विद्यार्थीहरुले खेतको गरामा हिलोसँगै खेलेर कृषि पेशाखको प्रत्यक्ष अनुभव गर्न पाएका छन् ।
कृषि बाहेक अन्य पेशाहरू समय र परिस्थितिसँगै परिवर्तन वा सङ्कटमा पर्न सक्छन्, तर सम्पूर्ण मानव सभ्यताको जीवन चलाउने कृषि पेशा सधैं स्थायी र पूजनीय रहन्छ।
विद्यार्थीहरूले हिलोमा खुट्टा चोब्दै गर्दा अन्नको हरेक दानामा लुकेको किसानको अथक परिश्रम र त्यागलाई नजिकबाट नियाल्ने मौका पाए।
यस्तो अनुभवजन्य सिकाइले विद्यार्थीहरूलाई पुस्तकका सिद्धान्तहरूभन्दा धेरै गुणा बढी व्यावहारिक ज्ञान र चेतना प्रदान गर्दछ।
खेतका गराहरूमा सहकार्य गर्दै, एकअर्कालाई सघाउँदै धान रोप्दा उनीहरूमा सामूहिक भावनाको विकास त भयो नै, सँगै प्रकृतिप्रतिको सम्मान र नेपाली संस्कृतिसँगको आत्मीय सम्बन्ध पनि थप प्रगाढ बन्ने छ ।
हिलो र माटोसँग खेल्दै उम्रेको यो उत्साह र नयाँ अनुभव उनीहरूको जीवनभरका लागि एउटा अविस्मरणीय र अमूल्य सिकाइ बन्नेछ।
सिकाइलाई सीधा व्यवहार र प्रकृतिसँग जोडेर मात्रै बालबालिकाको सोच र भविष्यलाई साँच्चिकै उज्यालो एवं संवेदनशील बनाउन सकिन्छ भन्ने कुरालाई गौतम माविले गरेको असल अभ्यासले प्रमाणित गरिदिएको छ।
