काठमाडौँ । निर्वाचन आयोगले आगामी निर्वाचनका लागि तयार पारेको निर्वाचन आचारसंहिताको दायरालाई निकै फराकिलो बनाएको छ। हाल परामर्शका क्रममा रहेको यस आचारसंहिताले संघीय सरकारका मन्त्रीदेखि निजी क्षेत्रका बैंक तथा वित्तीय संस्थाका कर्मचारीसम्मलाई बाँध्ने भएको छ।
आयोगका अनुसार निर्वाचनलाई निष्पक्ष, स्वच्छ र मर्यादित बनाउनका लागि सरकारी, अर्धसरकारी र निजी क्षेत्रका सबै सरोकारवालाहरूलाई आचारसंहिताको दायरामा ल्याइएको हो।
को-को पर्छन् आचारसंहिताको दायरामा?
आयोगले प्रस्ताव गरेको मस्यौदाअनुसार निम्न निकाय र व्यक्तिहरूलाई आचारसंहिता बाध्यकारी हुनेछ:
सरकार र जनप्रतिनिधि: संघीय र प्रदेश सरकारका मन्त्रीहरू, संवैधानिक निकायका पदाधिकारी, स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरू।
कर्मचारी र सुरक्षा निकाय: तीनै तहका कर्मचारी, सुरक्षा निकाय तथा सुरक्षाकर्मीहरू।
राजनीतिक संयन्त्र: राजनीतिक दल, भातृ सङ्गठन, उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि, तथा मतगणना प्रतिनिधि।
शैक्षिक क्षेत्र: विश्वविद्यालय, महाविद्यालय, विद्यालयका शिक्षक तथा कर्मचारीहरू।
सञ्चार र पर्यवेक्षण: सञ्चार प्रतिष्ठान, पत्रकार, पर्यवेक्षण संस्था र पर्यवेक्षकहरू।
निजी र व्यावसायिक क्षेत्र: निजी बैंक तथा वित्तीय संस्था, सहकारी, औद्योगिक क्षेत्रका पदाधिकारी, कर्मचारी तथा कामदारहरू।
अन्य: विकास साझेदार संस्था, सरकारी वा अर्धसरकारी परियोजना र आयोगले तोकेका अन्य निकाय।
मन्त्रीहरूलाई पूर्ण प्रतिबन्ध
नयाँ व्यवस्थाअनुसार संघीय र प्रदेश सरकारका मन्त्रीहरूले आचारसंहिता लागू भएपछि निर्वाचनलाई प्रभाव पार्ने गरी कुनै पनि नयाँ योजना घोषणा गर्न वा सरकारी स्रोत-साधनको प्रयोग गरी प्रचारप्रसार गर्न पाउने छैनन्। उनीहरूले आयोगले तोकेका सीमा र मर्यादाभित्रै रहेर काम गर्नुपर्नेछ।
निजी क्षेत्रमा पनि निगरानी
यसपटक आयोगले निजी क्षेत्रका बैंक, वित्तीय संस्था र व्यावसायिक क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूलाई पनि आचारसंहिताको दायरामा ल्याएको छ। यसले गर्दा निर्वाचनको समयमा हुन सक्ने आर्थिक चलखेल र व्यावसायिक प्रभावलाई कम गर्ने आयोगको विश्वास छ।
कहिलेदेखि लागू हुन्छ?
निर्वाचन आयोगले अहिले यो आचारसंहिताका विषयमा विभिन्न सरोकारवालाहरूसँग सुझाव र सल्लाह संकलन गरिरहेको छ। आयोगका एक अधिकारीका अनुसार प्राप्त सुझावहरूलाई समावेश गरी केही दिनभित्रै आचारसंहिता सार्वजनिक र लागू गरिने तयारी छ।
आयोगले सम्पूर्ण सरोकारवालाहरूलाई निर्वाचनलाई एउटा उत्सवको रूपमा सम्पन्न गर्न र आचारसंहिताको अक्षरशः पालना गर्न आग्रह गरेको छ।
